Dalmatyńczyk

Jednocześnie dalmatyńczyk potrzebuje bliskiej relacji ze swoim człowiekiem. Większość dalmatyńczyków uwielbia się przytulać i szuka ludzkiej obecności.

Ciekawe zajęcia dla dalmatyńczyków

Dalmatyńczyki są stworzone dla ludzi, którzy lubią ruch na świeżym powietrzu. Dla zdrowego, dorosłego dalmatyńczyka sporty, takie jak jogging, wędrówki lub jazda na rowerze są fantastycznymi okazjami do zapewnienia im aktywności fizycznej. Większość dalmatyńczyków szczególnie chętnie biega z koniem lub przy wozie, bo to najwyraźniej nadal jest we krwi wielu z nich. Dalmatyńczyki kochają również wodę i uwielbiają pływać.

Dalmatyńczyki lubią też wiele psich sportów, które wymagają użycia nosa, takich jak tropienie lub po prostu gry poszukiwawcze. Lubią również naukę sztuczek, obedience i agility.

Wrażliwy, temperamentny i przywiązany do ludzi - zapobiegaj nadpobudliwości poprzez spokój i pozytywne szkolenie

Dalmatyńczyki to bardzo przywiązane do ludzi, wrażliwe psy. Chcą zawsze być ze swoimi ludźmi i podobać się im. Należy zapewnić im wiele okazji do tego i pozwolić na bycie częścią rodziny i towarzyszenie swoim ludziom. Lęk separacyjny może być bardziej wyraźny u dalmatyńczyków niż u innych ras psów. Dlatego przebywanie w samotności powinno być trenowane powoli i intensywnie już od najmłodszych lat.

Ponieważ dalmatyńczyki są również inteligentne, łatwo je wyszkolić. Najlepiej szkolić te wrażliwe psy za pomocą pozytywnych wzmocnień i jasnych granic, ale nigdy za pomocą kar, co zresztą w ogóle nie powinno mieć miejsca w nowoczesnym szkoleniu psów. Jeśli zbyt szybko żąda się zbyt wiele lub od samego początku stosuje się dużo ćwiczeń, temperamentne dalmatyńczyki mogą szybko stać się nadpobudliwe i mieć tendencję do nadaktywności i braku koncentracji.

Szczeniak czy nawet młody pies nigdy nie pokaże swojego zmęczenia w porę, a zwłaszcza dalmatyńczyk, który uwielbia ruch. Jednak zbyt duża ilość ćwiczeń może prowadzić do problemów ze stawami w trakcie wzrostu psa. Zbyt mała ilość odpoczynku może sprawić, że dalmatyńczyk będzie nerwowy i drażliwy.

Dlatego ważne jest, aby trenować dalmatyńczyka ze spokojem, konsekwencją i pozytywnym wzmocnieniem, a także pozwolić mu na okresy odpoczynku lub nawet je zalecić.

Uwielbia biegać, również za zwierzyną

Mimo że dalmatyńczyk prawie nigdy nie był używany jako czysty pies myśliwski, ma w swoich genach psy myśliwskie. Ponieważ jest również szybki, wytrwały, temperamentny i dość niezależny, wiele dalmatyńczyków lubi gonić za jeleniem lub zającem. Ważne jest, aby od początku konsekwentnie temu zapobiegać. Szkolenie jest dość mozolne, ale obiecujące w przypadku tego współpracującego psa. Aby twój dalmatyńczyk mógł swobodnie poruszać się na łonie natury, jest to obowiązkowy element szkolenia.

Czujny, ale nie obrońca

Dalmatyńczyki od zawsze strzegły ludzi, powozów, a także koni, gdy im towarzyszyły. Są przyjazne, ale robią hałas, gdy słyszą coś dziwnego. Nie są one jednak tworzone jako typowe psy obronne.

Unikaj nadwagi i zbyt szybkiego wzrostu u dalmatyńczyków

Dalmatyńczyki są często łakomczuchami i ważne jest, aby pilnować ich wagi poprzez ilość podawanego pokarmu. Nadwaga jest nie tylko szkodliwa dla stawów, ale wykazano, że skraca życie psów. W przypadku szczeniąt i młodych psów należy zadbać o to, by nie rosły zbyt szybko, podając im odpowiednią karmę.

Dwa posiłki dla dorosłych dalmatyńczyków

W przypadku wszystkich dużych psów sensowne jest podzielenie dziennej dawki pokarmu na dwa posiłki rano i wieczorem. Zasadniczo pies powinien mieć trochę odpoczynku przed posiłkami i co najmniej godzinę po jedzeniu, aby zapobiec skrętowi żołądka. Najlepiej też nie podawać psu wieczornego posiłku bezpośrednio przed snem, ale wczesnym wieczorem. Wówczas pokarm jest trawiony zanim pies pójdzie spać. 

Dieta o niskiej zawartości puryn u prawie wszystkich dalmatyńczyków (z wyjątkiem dalmatyńczyków LUA)

Istnieje ważne ograniczenie w diecie, ponieważ większość dalmatyńczyków cierpi na hiperurykozurię (genetycznie uwarunkowane zaburzenie przetwarzania puryn w organizmie, które prowadzi do większego wydalania kwasu moczowego z moczem).

Aby zapobiec rozwojowi chorób takich jak kamienie pęcherza moczowego itp., dieta powinna być profilaktycznie uboga w puryny. Dalmatyńczyki dotknięte chorobą otrzymują zatem mniej składników zwierzęcych niż inne psy. Zamiast tego podaje się im około 30% węglowodanów w postaci ziemniaków, makaronu czy nawet ryżu. Należy unikać pokarmów zawierających purynę, takich jak podroby, ryby i banany, a także gryzaków i przysmaków wykonanych z mięsa.

Bardzo ważne jest również, aby upewnić się, że pies pije wystarczającą ilość płynów. Nie jest to takie proste, ale wodę można uatrakcyjnić np. odrobiną rosołu, mleka, soku czy miodu.

Ponieważ nie jedzą podrobów, a mięsa jest mniej, należy codziennie podawać olej z łososia, witaminy i minerały oraz mikroelementy.

Historia

Istnieje wiele różnych teorii na temat pochodzenia dalmatyńczyków i - jak w przypadku większości ras psów - brak jednoznacznej wersji. Pewne jest natomiast, że dalmatyńczyki to bardzo stara rasa psów, o której istnieją wzmianki i ilustracje sięgające średniowiecza. Wśród potencjalnych miejsc pochodzenia dalmatyńczyka wymienia się m.in. Wyspy Brytyjskie, Afrykę Północną, Azję i Indie, a nawet starożytny Egipt. Poszukiwań ich rodowodu nie ułatwia fakt, że dalmatyńczyki przed wiekami podróżowały z Romami po całej Europie.

Już w średniowieczu powstawały pisma, malowidła na ołtarzach i freski z dalmatyńczykami

Już w XVII i XVIII wieku dalmatyńczyki były przedstawiane na obrazach i freskach oraz w kronikach kościelnych w regionie Dalmacji, który należy do dzisiejszej Chorwacji (a w niewielkich fragmentach także do Czarnogóry). Dalmacja otrzymała swoją nazwę od Rzymian, którzy przejęli ten region pod swoje panowanie na krótko przed Chrystusem.

Cętkowane psy występują na wielu ilustracjach, zwłaszcza w regionie śródziemnomorskim w XVII i XVIII wieku, ale nawet już w czasach starożytnych egipskich faraonów. Według jednej z teorii, przodkowie dalmatyńczyka przybyli nad Adriatyk z Egiptu przez Bliski Wschód. Ale są też teorie, że dalmatyńczyki pochodzą z Indii. Być może przybyły do Europy wraz z wędrownymi ludami z Indii we wczesnym średniowieczu. A dziś przyjmuje się, że w przeszłości istniało kilka typów cętkowanych psów, ale nie muszą one mieć nic wspólnego z dzisiejszym dalmatyńczykiem.

Niezależnie od tego, skąd pochodzą te psy, jest więcej niż prawdopodobne, że ostatecznie wyhodowano je w Dalmacji. W regionie Dalmacji już po średniowieczu istniało wiele ilustracji i wzmianek o psach w plamki.

To chyba oczywiste, skąd wzięła się nazwa dalmatyńczyk?

Wydaje się bardzo logiczne, że nazwa dalmatyńczyka pochodzi od rejonu, w którym został wyhodowany - Dalmacji. Ale jest jeszcze jedna teoria kynologów. Sugerują, że nazwa pochodzi od serbskiego tłumacza Biblii i poety Jurija Dalmatina (1547-1589). Jurij Dalmatin pochodził z Dalmacji i podobno w 1573 roku otrzymał od księżnej kilka psów, które pochodziły z Turcji. Te psy były ponoć bardzo popularne i od jego nazwiska nazwano je dalmatyńczykami. 

Dalmatyńczyki były wykorzystywane na wiele różnych sposobów

Jeśli wierzyć książkom - a potwierdza to zarówno wygląd, jak i temperament - dalmatyńczyki wywodzą się pierwotnie od pointerów i ogarów z Europy Wschodniej. Innymi słowy, wyraźnie od psów myśliwskich. Prawdopodobnie jednak przez długi czas nie były one wykorzystywane przede wszystkim do polowań czy tropienia.

Ich przodkowie byli wykorzystywani zarówno jako psy myśliwskie, ale także jako psy pasterskie i stróżujące. Istnieją nawet teorie, w których były one wykorzystywane jako psy pociągowe i łapacze szczurów, co jest całkiem możliwe.

Pies powozowy arystokracji podróżuje po całej Europie

W czasach wiktoriańskich (panowanie królowej Wiktorii w Anglii: 1837-1901) elegancki i wytrwały dalmatyńczyk był bardzo popularny w Anglii jako pies towarzyszący powozom arystokracji. Jego zadaniem było kłusowanie przed lub obok powozów konnych i obrona zarówno właścicieli, jak i powozu oraz koni w sytuacji zagrożenia.

Co dalmatyńczyki mają wspólnego z nowojorską strażą pożarną?

Niemal w tym samym czasie dalmatyńczyki zyskały sławę także w USA i doczekały się pierwszego wpisu do American Kennel Club już w 1888 r. W XIX w., kiedy wozy strażackie straży pożarnej w Londynie i Nowym Jorku były jeszcze ciągnięte przez konie, towarzyszyły im także dalmatyńczyki. Biegły obok nich, szczekały jak syreny lub jeździły na wozach strażackich.

Wraz z wydaniem książki „101 dalmatyńczyków” w 1956 roku w Anglii i późniejszymi adaptacjami filmowymi Walta Disneya, dalmatyńczyki stały się popularne najpierw w Anglii i Ameryce, a potem na całym świecie. Przyniosło to rasie więcej szkody niż pożytku ze względu na podejrzane hodowle oraz wielu przemęczonych właścicieli psów, którzy nie mogli sobie poradzić z energią uroczego nakrapianego pieska. Dalmatyńczyk jest nadal znanym na całym świecie psem, ale nie jest już tak popularny jak kiedyś.

Dalmatyńczyki LUA i HUA

Prawie wszystkie dalmatyńczyki mają genetyczną przypadłość zwaną hiperurykozurią. Oznacza to, że dalmatyńczyki produkują zbyt dużo kwasu moczowego, co może prowadzić do powstawania kamieni w pęcherzu, nerkach lub nawet w całym układzie moczowo-płciowym, a nawet do niewydolności nerek. Ta większość dalmatyńczyków jest więc klasyfikowana jako dalmatyńczyki HUA (high uric acid - wysokie stężenie kwasu moczowego). Od 2010 roku dostępne są testy genetyczne, które pozwalają wykryć tę chorobę.

Jednak już na długo przed pojawieniem się testu genetycznego, w latach 70-tych XX wieku dalmatyńczyki były krzyżowane wstecznie z pointerami, aby przy pomocy świeżych genów zwalczyć chorobę w hodowli. Ponieważ pointer jest przodkiem dalmatyńczyka, nie jest to nowa krzyżówka, ale krzyżowanie wsteczne, co jest bardzo ważne dla hodowców.

Powstałe w ten sposób dalmatyńczyki LUA (low uric acid - niskie stężenie kwasu moczowego) to psy, które nie posiadają patologicznego genu prowadzącego do nadprodukcji kwasu moczowego. Dalmatyńczyki LUA były hodowane przez wiele pokoleń i są prawie w 100% dalmatyńczykami. Zostały one również wprowadzone do Europy i dopuszczone do hodowli w angielskim Kennel Clubie.

Kamienie milowe w hodowli dalmatyńczyka

• 1882: pierwszy nieoficjalny wzorzec rasy dalmatyńczyków ustala Anglik Vero Shaw, w 1883 roku dalmatyńczyk jest wymieniony i zilustrowany w jego książce
• 1888: pierwsza rejestracja dalmatyńczyków w American Kennel Club
• 1890: powstaje Klub Dalmatyńczyka w Anglii z pierwszym oficjalnym wzorcem, do którego wprowadzono nieoficjalny wzorzec Vero Shaw
• 1955: FCI publikuje pierwszy wzorzec rasy