Zdrowie

Czy psy powinny jeść zboże?

Zboża w diecie psów to przedmiot gorących dyskusji. Z jednej strony mówi się, że zboże może być nawet szkodliwe dla naszych psów, z drugiej strony, że psy czerpią ze zboża ważny błonnik i węglowodany. Niektóre gotowe karmy mają wysoką zawartość zbóż, ale w modzie są karmy bezzbożowe. Co więc jest prawdą? Odpowiadamy na najważniejsze pytania dotyczące podawania zbóż.

Odmiany zbóż w psiej diecie

W żywności dla psów występują różne rodzaje zbóż, które przed podaniem powinny być przetwarzane w różny sposób. Niektóre z nich są bezglutenowe, inne nie. Niektóre odmiany uważane są za zboża, ale biologicznie nimi nie są. 

Najczęściej spotykane zboża w karmach dla psów to:

• Pszenica (jako mąka pszenna, płatki pszenne lub otręby pszenne, makaron).
• Owies (jako płatki owsiane, otręby owsiane lub mąka owsiana)
• Kukurydza (najczęściej ugotowana lub w postaci płatków kukurydzianych lub mąki kukurydzianej)
• Ryż (najczęściej ugotowany)
• Proso (najczęściej ugotowane)

Zboża rzekome (pseudozboża)

Poniższe odmiany są również wykorzystywane jak zboża, ale z czysto botanicznego punktu widzenia nie są zbożami, lecz należą do innych rodzin roślin i dlatego są nazywane pseudozbożami. Od zbóż różnią się także składnikami, a wszystkie są gotowane przed podaniem:

• Komosa ryżowa (Uwaga! Zawiera saponiny i dlatego nie jest odpowiednia dla szczeniąt i chorych psów.)
• Kasza gryczana (gryka)
• Szarłat (amarant)

Psy lepiej niż wilki trawią skrobię, ale...

Psy pierwotnie wywodzą się od wilka, który jest wyłącznie mięsożercą. Żywi się upolowanymi zwierzętami, a te mają w swoich żołądkach również niewielki udział składników roślinnych, takich jak warzywa i owoce.

Jednak psy przez tysiące lat rozwijały się inaczej niż wilki, ze względu na bliskość człowieka. Różnice genetyczne między psami, ich przodkami i między wilkami zostały zbadane w 2013 roku przez Uniwersytet w Uppsali. Znalazł on 36 regionów genetycznych, które faktycznie wykazują różnice między psami a wilkami. 19 z nich dotyczy funkcjonowania mózgu, 8 układu nerwowego i prawdopodobnie także zachowania. 10 genów dotyczy trawienia skrobi i metabolizmu tłuszczów. Badanie wykazało, że psy w trakcie swojego udomowienia lepiej przystosowały się fizycznie do diety bogatej w skrobię.

Psy potrafią więc lepiej rozkładać węglowodany niż ich przodek, wilk, dzięki enzymom. Dokładniej rzecz ujmując, enzym trawienny amylaza służący do rozkładania skrobi jest produkowany obficiej w trzustce psów niż u wilków.

Różnica w stosunku do wilka nie jest jednak na tyle poważna, by karma dla psa składała się z większej ilości zboża. Jednak eksperci, naukowcy, weterynarze, dietetycy, właściciele psów i przemysł paszowy absolutnie nie zgadzają się co do dokładnej idealnej ilości zboża w diecie psów.

Wady

8 mocnych argumentów przeciwko (zbyt dużej) ilości zbóż dla psów

1. Wysoka zawartość glutenu: nietolerancje pokarmowe

Zboża z dużą zawartością glutenu mogą wywoływać alergie u psów. Szczególnie pszenica zawiera dużo glutenu i często jest podejrzewana o powodowanie nietolerancji pokarmowych. Niektóre rasy psów są na to bardziej podatne niż inne, np. seter irlandzki. Celiakia może prowadzić do przewlekłego zapalenia błony śluzowej jelita cienkiego, co skutkuje biegunką i utratą wagi. Psy cierpiące na celiakię powinny więc całkowicie unikać zbóż zawierających gluten.

Zboża zawierające szczególnie dużo glutenu to:

• Orkisz (9894 mg/100g)
• Pszenica (7700 mg/100g)
• Jęczmień (5624 mg/100g)
• Owies (4557 mg/100g)
• Żyto (3117 mg/100g)

Zboża bezglutenowe:

W żywieniu psów należy wybierać bezglutenowe zboża i pseudozboża.

• Proso
• Kukurydza
• Ryż
• Komosa ryżowa (pseudozboże)
• Gryka (pseudozboże)
• Amarant (pseudozboże)

2. Alergia na białko zbożowe

U niektórych psów rozwija się alergia pokarmowa na białko zawarte w zbożu. Alergię można stwierdzić wspólnie z weterynarzem, np. poprzez diety wykluczające. Jeśli istnieje alergia, należy oczywiście za wszelką cenę unikać alergenu.

3. Zboża utrudniają wchłanianie ważnych składników odżywczych

Zboża zawierają wiele substancji obniżających właściwości odżywcze pokarmów, które utrudniają wchłanianie w organizmie ważnych składników odżywczych, takich jak wapń, żelazo, magnez i cynk. W szczególności kwas fitynowy zawarty w zbożach utrudnia wchłanianie wapnia. Jest to również powód, dla którego żywność gotowa do spożycia, która zawiera dużo zboża, musi mieć dodane w zwiększonych ilościach minerały, takie jak wapń.

Jednocześnie wysoki udział zbóż w karmie, np. 50%, wypiera bardzo bogate w składniki odżywcze składniki karmy, takie jak podroby, wysokiej jakości mięso mięśniowe i mięsne kości, które są niezbędne dla psa.

4. Zboże sprzyja powstawaniu płytki nazębnej i kamienia nazębnego 

Jeśli karma dla psów jest bardzo bogata w węglowodany, takie jak zboża, może to prowadzić do powstawania płytki nazębnej, co z kolei może prowadzić do paradontozy, która jest niebezpieczna dla całego organizmu. W płytce nazębnej znajdują się miliony bakterii. Węglowodany szczególnie dobrze służą do odżywiania i tym samym szybkiego namnażania tych bakterii. 

5. Zaburzenia układu pokarmowego

U wrażliwych psów zbyt duża ilość zboża może prowadzić do biegunki, bólu brzucha lub dużej ilości kału. Tworzenie kwasu żołądkowego jest stymulowane przez mięso i jeśli w pożywieniu jest duży udział zbóż, może powstać za mało kwasu żołądkowego, co z kolei oznacza, że bakterie nie są już zabijane, a to może prowadzić do problemów w przewodzie pokarmowym.

6. Skrobia powoduje szybki wzrost poziomu cukru we krwi

Zboża należą do węglowodanów i zawierają dużo skrobi, która w jelicie psa jest przekształcana w cukier. Glukoza jest przetwarzana w organizmie w wodę i dwutlenek węgla, czyli w energię, która jest szybko dostępna. Ale glukoza prowadzi do zwiększenia poziomu cukru we krwi, co może powodować wiele problemów zdrowotnych, jeśli spożywa się zbyt dużo zbóż. Podwyższony poziom cukru we krwi powoduje zwiększone wydzielanie insuliny, dzięki czemu poziom cukru we krwi ponownie spada. Ale te wzloty i upadki mogą mieć niezdrowe konsekwencje: 

• Za dużo zboża powoduje tycie u psów
  • Psy dostają napadów głodu, gdy spada im poziom cukru we krwi
  • Nadmiar energii jest magazynowany w postaci tłuszczu w tkankach
  • Zwiększa się ryzyko wystąpienia cukrzycy
• Mogą pojawić się zaburzenia hormonalne
• Podwyższone ciśnienie krwi
• Nadmiar węglowodanów może sprzyjać powstawaniu nowotworów i stanów zapalnych
  W medycynie człowieka coraz więcej badań sugeruje, że stały nadmiar węglowodanów może sprzyjać powstawaniu nowotworów i stanów zapalnych w organizmie. Komórki nowotworowe żywią się glukozą, a tej w zbożach jest pod dostatkiem. Psy cierpiące na nowotwory powinny unikać zbóż. Zdrowym psom należy podawać zboże z umiarem lub wcale.
• Problemy ze stawami
  Szczenięta mogą rosnąć zbyt szybko od zbyt dużej ilości skrobi, co jest niezdrowe dla stawów. Sprzyja to chorobom stawów, ponieważ cukier wiąże wodę w organizmie, która jest ważna dla elastyczności stawów.
• Zwiększone ryzyko zapalenia trzustki
  Zbyt duża ilość skrobi może zbytnio obciążać trzustkę psa. Trzustka rozkłada skrobię za pomocą amylazy. Może to prowadzić do zapalenia trzustki.

7. Uwaga: Skręt żołądka!

Pęczniejące w żołądku zboże może sprzyjać niebezpiecznym skrętom żołądka.

8. Przeciążenie trzustki

Jeśli karma zawiera bardzo dużo zboża, trzustka może być długotrwale przeciążona, ponieważ musi produkować więcej enzymów, aby strawić zboże.

Zalety

5 powodów, dla których zboża mogą być zdrowe dla psów

1. Bogate w błonnik pokarmowy

   Zboża, zwłaszcza pełnoziarniste, są bogate w błonnik pokarmowy, który jest ważny dla trawienia. Najwięcej błonnika pokarmowego znajduje się w pełnych ziarnach. Ale pies może również uzyskać potrzebny mu błonnik z warzyw.

2. Skrobia dostarcza dużo energii - jest to ważne dla psów pracujących

   Skrobia zawarta w zbożach może być zarówno przekleństwem, jak i błogosławieństwem. Dla psów z nadwagą jest to przekleństwo, gdyż pies nadal będzie przybierał na wadze. Dla psów, które dużo się ruszają (psy pasterskie, myśliwskie, pracujące), dodatkowa energia może być jednak bardzo pomocna. Jednak psy użytkowe mogą uzyskać znacznie więcej i lepszą energię z tłuszczu niż z węglowodanów.

3. Gluten jest łatwo przyswajalny
   

   Gluten jest zazwyczaj lekkostrawny u psów, które nie cierpią na celiakię. Aminokwasy zawarte w glutenie nie są jednak optymalnym źródłem białka.

4. Wiele witamin z grupy B na zdrowe nerwy

   Szczególnie zboża pełnoziarniste zawierają wiele witamin z grupy B, które doskonale wpływają na nerwy. Na przykład witaminy B1 i B3, ale również B2 i B6, a także trochę biotyny i kwasu foliowego. Są one również niezbędne do podziału komórek i budowy tkanek. Wiele warzyw jest także dobrymi dostarczycielami witamin z grupy B.

5. Bogate w minerały
   

   Pełne ziarna zawierają również ważne minerały: wapń, magnez, potas i fosfor, a także cynk i mangan. 

Częste przyczyny (wysokiej) zawartości zbóż w pożywieniu:

• Zboża są bardzo sycące ze względu na wysoką zawartość węglowodanów
• Wysoka zawartość błonnika w pełnych ziarnach wspomaga trawienie
• Zboża są znacznie tańsze niż warzywa czy mięso
• Zbyt wysoka konsumpcja mięsa nie jest ekologiczna

Zboże w gotowych karmach jest zwykle mało odżywcze

Zboże w gotowych karmach (sucha karma, karma w puszkach, płatki) jest prawie zawsze przetwarzane w taki sposób, że składniki odżywcze i błonnik pokarmowy prawie w nich nie występują. Wynika to z jednej strony z faktu, że często nie stosuje się całych ziaren, a z drugiej strony z tego, że ziarno musi być przetwarzane w bardzo wysokich temperaturach.

Kupując gotową żywność, zwracaj uwagę, czy zawiera ona głównie mięso

Niestety, karmy dla psów rzadko mają dokładną listę składników. Jest to dla kupującego bardzo nieczytelne. Ogólnie składniki muszą być umieszczane na opakowaniu w kolejności od tego, którego w składzie jest najwięcej, do tego, którego jest najmniej. Ale i tu można łatwo dać się zwieść: jeśli mięso jest wymienione na pierwszym miejscu, brzmi to dobrze, ale jeśli po nim następuje mąka zbożowa, płatki zbożowe i warzywa skrobiowe, można założyć, że mięsa wcale nie jest w karmie najwięcej. 

Podawanie

Jak podawać psu zboża i pseudozboża

Psy nie trawią zbóż w całości i na surowo. Jeśli wrzucisz do karmy dla psa całe ziarno, wyjdzie ono w całości, a pies w ogóle go nie wykorzysta.

Zboża muszą być zawsze albo ugotowane, albo zmielone, albo podawane psu w postaci płatków zbożowych, aby mógł je strawić. W gotowej żywności często występuje również jako mączka zbożowa. Mączka zbożowa i płatki przed podaniem powinny być namoczone w wodzie na noc.

Ryż, makaron, proso, komosę ryżową, grykę i szarłat się gotuje.

Liczy się ilość: ile zboża może zjeść twój pies

Udział w racji żywieniowej

Psy powinny otrzymywać zboże jako dodatek do wymaganej dawki mięsa z mięśni, kości z mięsem, żwaczy, podrobów, warzyw i owoców. Udział zbóż w diecie BARF nie powinien przekraczać średnio 10-15% całej racji.

Gotowane i suszone zboże

Ważne jest, aby wziąć pod uwagę stan ziarna, ponieważ wysuszone ziarno jest lżejsze. Aby obliczyć udział w całkowitej racji żywieniowej, bierzemy wagę ugotowanego zboża. W przypadku suszenia obowiązuje formuła 1:4, co oznacza, że 100g ugotowanych płatków odpowiada około 25g suszonych płatków zbożowych.

Dzienna porcja dla psa zależy od wielkości i wagi psa, a także indywidualnej kondycji. Załóżmy, że dzienna porcja dla psa to około 3% masy ciała. Dla psa ważącego 10 kg będzie to w sumie 300 g, a zboża 30-45 g.

Te psy z umiarem mogą jeść zboże

• Zasadniczo wszystkie zdrowe, dorosłe psy, które tolerują dane zboże
• Psy, które potrzebują więcej energii lub powinny przytyć. Należy wspomnieć, że psy znacznie lepiej i bardziej bezpośrednio potrafią pozyskiwać energię z tłuszczu niż z węglowodanów:
  
  • Bardzo aktywne psy, które spalają dużo kalorii. Na przykład psy myśliwskie lub pasterskie, które codziennie dużo się ruszają i potrzebują dużo energii.
  • Psy, które są zbyt chude i muszą przytyć.
  • Suki karmiące lub ciężarne, które potrzebują dużo energii.

Te psy powinny unikać zbóż:

• Szczenięta trawią zboże najwcześniej po 3 miesiącach. Przedtem nie tworzą enzymów do wykorzystania węglowodanów i dlatego nie powinny być karmione zbożem.
• Psy z nadwagą
• Psy cierpiące na następujące choroby lub mające do nich skłonność:
  • Cukrzyca
  • Rak
  • Choroby trzustki
  • Nietolerancje pokarmowe
  • Pasożyty (Giardia)
  • Płytka nazębna, paradontoza
  • Choroby stawów, artroza
  • Problemy z żołądkiem i jelitami, takie jak:
    • Wzdęcia
    • Zapalenie błony śluzowej żołądka
    • Zespół jelita drażliwego (IBS)
    • Choroby zapalne jelit
    • Rozstrój żołądka
    • Bakteryjne zakażenia jelitowe, problemy z florą jelitową
• Hunde, die allergisch auf Getreide reagieren
• Hunderassen, die Getreide oft nicht so gut verwerten können sind beispielsweise Siberian Huskies, Akita Inus und Shiba Inus.

Zboże nie jest niezbędnym składnikiem psiej diety

Psy nie potrzebują zboża, aby przeżyć. Większość energii mogą uzyskać z tłuszczów zwierzęcych i roślinnych w swojej diecie. Psy mogą uzyskać wszystkie potrzebne im składniki odżywcze, energię i witaminy z mięsa, podrobów, kości, tłuszczu oraz niewielkiej ilości warzyw i owoców.

W przypadku karmienia zbożem warto zwrócić uwagę na następujące kwestie:

Wybierz zboża pełnoziarniste i bezglutenowe

W zasadzie to samo dotyczy nas, ludzi: pełne ziarna zawierają więcej zdrowego błonnika i składników odżywczych. Całe ziarno zawiera jeszcze bogatą w składniki odżywcze i błonnik łuskę. Jest ona trawiona wolniej i dlatego nie podnosi tak szybko cukru we krwi jak np. biała mąka. Dlatego jeśli w ogóle chcemy podawać naszym psom produkty zbożowe, to powinny być to produkty pełnoziarniste.

Pseudozboża takie jak szarłat, gryka czy komosa ryżowa nie zawierają glutenu, dlatego są nie tylko lepiej tolerowane, ale również nie podnoszą tak szybko cukru we krwi.

Bezglutenowe zboża i pseudozboża:

• Proso
• Kukurydza
• Ryż
• Gryka (pseudozboże)
• Amarant (pseudozboże)

Komosa ryżowa jest również bezglutenowa, ale zawartość saponin jest w niej wyższa niż w innych zbożach. Aby obniżyć zawartość saponin, należy ją dokładnie umyć i ugotować. Nie jest jednak polecana dla małych dzieci i osób starszych, gdyż może prowadzić do nietolerancji. Dlatego należy również unikać podawania komosy szczeniętom lub chorym psom.  

Podsumowanie

Podawane z umiarem pełnoziarniste zboża są wskazane dla niektórych psów

• Zboża nie są niezbędne w zdrowej diecie psa.
• Psy potrafią wykorzystać skrobię zawartą w zbożach lepiej niż wilki, ale może ona prowadzić do niezdrowego wzrostu poziomu cukru we krwi, jeśli jest spożywana w nadmiernych ilościach.
• Zboża nie powinny być podawane psom z nadwagą, psom z cukrzycą, nowotworami lub problemami ze stawami, wrażliwymi żołądkami i alergiami.
• Psy z nietolerancją glutenu powinny być karmione tylko bezglutenowymi zbożami lub pseudozbożami.
• Zboża mogą być w małych ilościach dodawane do diety psów, które potrzebują dużo energii. U zdrowych psów nie powinny stanowić więcej niż 10-15% racji żywieniowej.
• Pełne ziarna są zdrowsze, ponieważ zawierają więcej błonnika i składników odżywczych i rzadziej podnoszą poziom cukru we krwi.
• Zboża zawsze muszą być przetworzone przed podaniem (gotowanie, moczenie płatków itp.).